Ortadoğu’da yaşanan son gelişmeler bir gerilimin tırmanması değil. Bu, yeni dönemin nasıl işleyeceğinin açık bir gösterimi.
ABD, İsrail ve İran artık dolaylı mesajlar üzerinden değil, doğrudan sahada birbirine karşı pozisyon alıyor. Ancak dikkat çeken asıl nokta şu: Taraflar savaşı büyütmekten özellikle kaçınıyor.
Bu bir çelişki gibi görünebilir. Değil.
Çünkü içinde bulunduğumuz dönem klasik savaş mantığıyla açıklanamaz. Artık savaşlar kazanılmak için değil, denge kurmak için yürütülüyor.
İsrail’in İran içindeki hedeflere yönelik operasyonları, yalnızca askeri değil; aynı zamanda psikolojik üstünlük kurma amacı taşıyor. İran’ın misillemeleri ise caydırıcılığı canlı tutmaya yönelik. ABD ise sahada doğrudan geniş çaplı bir angajmana girmeden, süreci kontrol eden aktör rolünü koruyor.
Hiçbir taraf geri adım atmıyor. Ama hiçbir taraf son adımı da atmıyor.
İşte yeni denklem tam olarak bu.
Bu tabloyu doğru okumak gerekiyor. Çünkü bu bir “savaş hali” değil, bir “sürekli çatışma düzeni”. Yani geçici bir krizden bahsetmiyoruz; kalıcı bir modelden bahsediyoruz.
Enerji hatları, ticaret yolları ve askeri üsler üzerinden yürüyen bu mücadele, sadece bölgesel değil küresel etkiler üretiyor. Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak en küçük kırılma, dünyanın geri kalanında ekonomik dalga yaratabilecek kapasiteye sahip.
Bu yüzden mesele İran, İsrail ya da ABD meselesi değil. Mesele, küresel sistemin nasıl işleyeceği.
Türkiye gibi ülkeler için bu durum iki yönlü bir gerçeklik barındırıyor. Bir yanda ciddi riskler var: enerji fiyatları, güvenlik tehditleri, bölgesel istikrarsızlık. Diğer yanda ise doğru konumlanma ile elde edilebilecek stratejik alanlar.
Ama burada kritik bir hata yapılmamalı: Bu süreçte tarafsız kalmak pasif kalmak anlamına gelirse, oyun dışı kalmak kaçınılmaz olur.
Yeni dönemde belirleyici olan, taraf olmak değil; doğru yerde durabilmek.
Çünkü bu savaşın kazananı, en çok vuran değil; en az hata yapan olacak.
Ve görünen o ki, dünya artık kısa süreli krizlerle değil, uzun süreli gerilimlerle yaşamayı öğreniyor.
